Để giữ cửa hàng và kho hàng an toàn trong mùa mưa bão, phần lớn công việc phải làm trước mùa: biết nước từng ngập tới mức nào ở chỗ mình, kê hàng lên cao hơn mức đó, dời thiết bị điện và ổ cắm, chuẩn bị bao cát hoặc tấm chắn cửa, có sẵn danh sách việc cần làm khi có tin bão, và đặt an toàn của người lên trên hết, nhất là chuyện điện khi nước tràn vào.
Chào bạn, đây là Nhà Điều Hành. Miền Trung với những cơn bão cuối năm, những con phố thành phố ngập sau một trận mưa lớn, những khu chịu triều cường, những vùng đồng bằng mùa nước nổi. Ở Việt Nam, nhiều cửa hàng đã quen sống chung với nước. Tập này mình gom lại những kinh nghiệm vận hành để mùa mưa bớt thiệt hại.
Biết mức nước của chính chỗ mình
Việc đầu tiên là biết nước từng lên tới đâu ở cửa hàng và kho của bạn. Hỏi hàng xóm lâu năm, hỏi chủ nhà, nhìn vết nước cũ trên tường. Đánh dấu mức cao nhất từng biết lên cột hoặc tường trong kho.
Mức đánh dấu đó là căn cứ cho mọi quyết định: kệ thấp nhất phải cao hơn mức đó, ổ cắm nên dời lên cao hơn, hàng quan trọng không bao giờ đặt dưới vạch.
Nếu cửa hàng ở khu ngập theo triều cường hay theo mưa lớn, ghi lại những lần ngập: ngày nào, bao lâu, nước cao bao nhiêu. Sau một mùa, bạn biết nhịp của nó.
Khi thuê mặt bằng mới, hỏi chuyện ngập trước khi ký. Đó là một câu hỏi rẻ mà có thể cứu bạn nhiều năm.
Chuẩn bị trước mùa: kê hàng, dời điện, bao cát
Trước mùa mưa bão, kê hàng dưới đất lên kệ hoặc pallet cao. Hàng nặng như bao gạo, thùng nước cũng phải được kê, vì đây thường là hàng để sát sàn nhất.
Với điện, nhờ thợ điện có chuyên môn xem xét dời ổ cắm và thiết bị lên cao hơn mức nước, tách cầu dao riêng cho khu thấp để có thể ngắt riêng khi nước vào. Tuyệt đối không tự làm điện nếu không có chuyên môn.
Chuẩn bị bao cát, tấm chắn cửa, bạt che hàng, và kiểm tra cống thoát nước trước cửa, lỗ thoát sàn có bị tắc không. Nhiều cửa hàng ngập không phải vì nước sông lên mà vì cống trước cửa bị rác lấp.
Giấy tờ quan trọng, sổ sách, máy tính, ổ cứng lưu dữ liệu nên để ở chỗ cao và có túi chống nước. Sao lưu dữ liệu bán hàng lên nơi khác ngoài cửa hàng.
Khi có tin bão hoặc mưa lớn: danh sách việc
Khi có tin bão hay dự báo mưa lớn, triều cường, không có thời gian để nghĩ. Hãy có sẵn một danh sách việc dán ở kho, làm theo thứ tự.
Danh sách có thể gồm: kiểm tra và kê thêm hàng còn thấp, đặt bao cát và tấm chắn, che bạt hàng gần cửa, rút phích các thiết bị không cần thiết, sạc đầy đèn pin và điện thoại, chụp ảnh hiện trạng kho và hàng hoá để làm bằng chứng nếu cần làm việc với bảo hiểm.
Với bão lớn, gia cố hoặc tháo biển hiệu, mái che, những thứ có thể bay. Chằng buộc cửa kính.
Quyết định đóng cửa sớm và cho nhân viên về nhà trước khi bão tới gần. Không có đơn hàng nào đáng để nhân viên đi đường trong mưa bão.
Báo cho khách đã đặt hàng và nhà cung cấp sắp giao về lịch mới, trước khi họ phải hỏi. Đăng một thông báo ngắn trên trang của tiệm về giờ đóng cửa. Khách thấy tiệm chủ động thì yên tâm, và cũng không ai phải đội mưa tới rồi gặp cửa đóng.
Nếu tiệm có kho ở chỗ khác, cử một người phụ trách kho đó với danh sách việc riêng, và thống nhất giờ gọi điện báo tình hình. Hai địa điểm mà không ai nắm chung thì dễ bỏ sót chỗ nào.
An toàn cho người: điện và nước là chết người
Khi nước bắt đầu vào cửa hàng, việc đầu tiên là ngắt điện ở cầu dao tổng, nếu làm được mà không phải đứng trong nước. Nếu cầu dao đã nằm trong vùng nước, không chạm vào, rời khỏi khu vực và gọi ngành điện hoặc thợ có chuyên môn.
Không ai được lội vào khu ngập có điện để cứu hàng. Hàng mất có thể mua lại, người thì không.
Sau khi nước rút, không bật điện lại ngay. Nhờ thợ điện kiểm tra toàn bộ hệ thống và thiết bị đã ngấm nước trước khi dùng.
Nhân viên cần được hướng dẫn rõ những điều này trước mùa mưa, không phải khi nước đã vào. Dán quy tắc an toàn điện ngay cạnh tủ điện.
Sau khi nước rút: khôi phục có thứ tự
Chụp ảnh và ghi lại thiệt hại trước khi dọn, phục vụ việc làm việc với bảo hiểm nếu có, và để ghi chép cho mùa sau.
Thực phẩm và nguyên liệu đã tiếp xúc với nước ngập thường phải bỏ, vì nước ngập có thể bẩn. Không tiếc. Về cách xử lý an toàn, hỏi cơ quan y tế hoặc an toàn thực phẩm.
Vệ sinh và khử khuẩn kho, kệ, sàn trước khi xếp hàng trở lại. Để khô hẳn, tránh ẩm mốc làm hỏng lô hàng mới.
Ngồi lại rút kinh nghiệm: hàng nào bị ướt vì kê chưa đủ cao, việc nào làm trễ, danh sách thiếu gì. Mùa mưa năm sau sẽ tới đúng hẹn. Mức nước cao nhất từng ngập ở kho của bạn đã được đánh dấu lên tường chưa?
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng nên chuẩn bị gì trước mùa mưa bão?
Biết mức nước từng ngập, kê hàng lên cao hơn mức đó, nhờ thợ dời ổ cắm và thiết bị điện lên cao, chuẩn bị bao cát và tấm chắn, thông cống, và sao lưu dữ liệu ra ngoài cửa hàng.
Nước vào cửa hàng thì làm gì với điện?
Ngắt cầu dao tổng nếu làm được mà không đứng trong nước. Nếu cầu dao đã ngập, không chạm vào, rời khỏi khu vực và gọi ngành điện hoặc thợ có chuyên môn.
Hàng thực phẩm bị ngập nước có dùng được không?
Thường nên bỏ vì nước ngập có thể nhiễm bẩn. Về cách xử lý an toàn, nên hỏi cơ quan y tế hoặc cơ quan an toàn thực phẩm địa phương.
Có nên mua bảo hiểm cho hàng hoá mùa mưa bão?
Tuỳ mức rủi ro của khu vực và giá trị hàng hoá. Nên tìm hiểu kỹ điều khoản với đơn vị bảo hiểm và chụp ảnh, ghi chép hiện trạng hàng hoá để có bằng chứng khi cần.
Khi nào nên cho nhân viên nghỉ vì bão?
Khi có tin bão lớn hoặc mưa lớn gây nguy hiểm trên đường, nên đóng cửa sớm và cho nhân viên về trước khi thời tiết xấu đi. An toàn của người đặt trên mọi đơn hàng.
